Ontvang gratis dialoog tips

Probleem oplossen? Laat de dialoog lekker rondzingen!

Je hoort en leest het vaak: de samenleving wordt steeds complexer, het wordt steeds lastiger om oplossingen te vinden voor problemen. Natuurlijk schuilt hier wel een kern van waarheid in, maar het is ook de vraag of we wel op de juiste manier naar oplossingen zoeken. Als een samenleving steeds meer “complexe” domeinen krijgt, moet er misschien eerder iets veranderen aan de wijze waarop wij problemen te lijf gaan. Albert Einstein zei hierover: “je kunt de problemen van vandaag niet benaderen met de oplossingen van gisteren”.

Zo kun je kijken naar het PGB-vraagstuk. Een enorm complexe regelgeving en inderdaad, het oude systeem gaf ruimte aan fraude. Er leek zo’n 8,5 miljoen door fraude te verdwijnen. Dat was ongeveer 1 á 1,5% van het bedrag dat aan PGB’s werd besteed. Dat is natuurlijk veel geld. Maar de oplossing voor dit probleem heeft het afgelopen jaar voor een veelvoud aan kosten gezorgd. De schattingen liepen eind 2015 uiteen. Uit een bijdrage van Nieuwsuur komen de volgende cijfers:
– Invoeringskosten SVB € 15 mln
– Uitvoeringskosten SVB € 75 mln (was ooit begroot op 30 mln)
– Extra kosten gemeenten € 38,5 mln
– Kosten pgb-gedupeerden € 20 mln
– Extra kosten zorgkantoren € 5,7 mln
– Kosten ketenregie en aanvullend onderzoek/advies € 1 mln
– Kosten Per Saldo, BVKZ en VNG € 1,2 mln
TOTAAL 156,4 miljoen euro aan kosten tot nu toe voor pgb-trekkingsrecht.
M.a.w. het voorkomen van fraude heeft een nog veel grotere structurele kostenpost opgeleverd.

“Waar zijn we mee bezig?” vraag je je dan als belastingbetaler af.

Het kernprobleem hier is dat een complex vraagstuk wordt benaderd vanuit een maatschappijvisie die niet meer past bij de complexiteit van het vraagstuk.

Wat doen wij als vraagstukken complex lijken te zijn? Meestal proberen we het overzicht terug te krijgen door het probleem in kleinere stukjes te hakken. We organiseren werkgroepen of focusgroepen die een deel van het probleem voor hun rekening nemen. Deze – door ons bedachte – stukjes missen vervolgens een heel erg belangrijke component: de samenhang tussen de afzonderlijke stukjes.
Zo kon het gebeuren dat het ontwerp van een nieuwe elektrische locomotief door een grote multinational op een fiasco uitliep. De locomotief zou voorzien worden van de laatste technische snufjes op het gebied van aandrijving, elektronische sturing enz. In een groot aantal werkgroepen werd het werk verdeeld en er werd gezorgd dat de specificaties op de grenzen goed op elkaar werden afgestemd. Tóch bleek na de productie van het prototype dat er een probleem was: het zwaartepunt van de locomotief lag veel te hoog. De locomotief zou bij de eerste de beste bocht omvallen omdat hij topzwaar was. Er was wel oog geweest voor hoe de verschillende onderdelen op elkaar zouden passen, maar niet op het totale concept.

Stafford Beer de systeemdynamicus die begin deze eeuw overleed, was zich goed doordrongen van dit probleem. Voor hem was het begrip “reverberation” van essentieel belang wanneer hij een groepsinterventie organiseerde om een vraagstuk op te lossen. Een platte vertaling van het woord reverberation zou “echo” of “rondzingen” kunnen zijn. Waar Stafford Beer steeds weer naar zocht, waren manieren om in een proces gesprekken te laten “doorklinken” op andere momenten in andere groepen en samenstellingen.
Wij doen hetzelfde bij het ontwerp van onze groepsgesprekken. Net als Stafford Beer zijn wij overtuigd van de waarde van gesprekken met niet meer dan 5 mensen. In een groep van 30 mensen zijn dat dus 6 gesprekken. Hoe zorgen wij ervoor dat deze 6 gesprekken met elkaar verbonden blijven?

Wij zorgen hiervoor op verschillende manieren:

  • Zorg dat elk gesprek een kort verslagje nalaat voor een volgend groepje dat over hetzelfde onderwerp spreekt.
  • Zorg door de manier waarop de deelnemers aan gesprekken worden ingedeeld, dat de “echo” van gesprekken lang blijft doorklinken. Dat kan door 5 mensen uit één groepje in een volgende ronde, te verdelen over 5 verschillende groepjes.
  • Een keer over een onderwerp spreken is eigenlijk niet voldoende. Zorg dat elke deelnemer over één deelonderwerp, minstens twee keer komt te spreken. Bijvoorbeeld in een eerste gespreksronde en een derde gespreksronde, over hetzelfde onderwerp. Het tweede gesprek is dan inmiddels wél verrijkt met de bijdrage van 5 anderen tijdens een tweede gespreksronde.
  • Zorg dat de focus van alle gespreksgroepen altijd helder is. Dat kan bijvoorbeeld door een centraal te hanteren openingsvraag op te stellen, die gedurende het hele proces centraal blijft.

Voor de aanpak van complexe vragen is het belangrijk dat er voldoende wordt rondgezongen. Te vaak en te snel bedenkt een kleine groep een oplossing zonder dat ze zich afvraagt hoe een grote groep, die werkt aan hetzelfde probleem, zich deze oplossing gaat eigen maken. Hiervoor is het noodzakelijk dat je in een dialoogproces “echo” of “rondzingen” inbouwt.
Er valt hier nog veel meer over te zeggen en we weten zeker dat de lezers van dit artikel ook hun eigen gedachten op dit punt hebben. We zijn erg benieuwd naar jullie reacties! Je kunt reageren met een reply op deze mail of in de reactieruimte bij dit artikel op onze website: www.dialoogisch.nl.

2017-04-20T11:03:54+00:00 27 maart 2017|0 Comments

Leave A Comment